۳ مهارت ضروری که قبل از ازدواج باید یاد بگیرید
وقتی صحبت از آمادگی برای ازدواج می‌شود، بیشتر افراد به شناخت طرف مقابل، تناسب خانوادگی، مسائل مالی یا داشتن شرایط مناسب فکر می‌کنند. همه این موارد مهم‌اند، اما یک سؤال دیگر هم وجود دارد: آیا خودمان مهارت‌های لازم برای ساختن یک رابطه سالم را داریم؟
ممکن است دو نفر یکدیگر را دوست داشته باشند و از نظر ارزش‌ها و اهداف زندگی هم تا حد زیادی هماهنگ باشند، اما اگر نتوانند درباره مشکلات صحبت کنند، اختلاف‌هایشان را مدیریت کنند یا احساسات و نیازهای خودشان را بشناسند، زندگی مشترک می‌تواند خیلی زود فرسایشی شود.
به همین دلیل، در کنار شناخت فرد مقابل، یادگیری مهارت‌های ضروری قبل از ازدواج هم اهمیت زیادی دارد. سه مهارت پایه در این مسیر، گفت‌وگوی مؤثر، مدیریت تعارض و خودآگاهی هستند. مهارت‌هایی مثل مرزبندی، حل مسئله، تصمیم‌گیری مشترک و مدیریت مالی هم در کنار این سه مورد، آمادگی فرد برای زندگی مشترک را کامل‌تر می‌کنند.
مهارت‌های ضروری قبل از ازدواج کدام‌اند؟
قبل از ازدواج لازم نیست در همه مهارت‌های ارتباطی و عاطفی کاملاً حرفهای باشید. مهم این است که نقاط ضعف خودتان را بشناسید و بدانید در چه زمینه‌هایی نیاز به تمرین و یادگیری دارید.
در این مقاله سه مهارت اصلی را بررسی می‌کنیم: ارتباط مؤثر، مدیریت تعارض و حل مسئله، و خودآگاهی و مسئولیت‌پذیری.
۱. مهارت ارتباط مؤثر
یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که قبل از ازدواج باید یاد بگیرید، توانایی برقراری ارتباط مؤثر با شریک عاطفی است. ارتباط مؤثر فقط به این معنی نیست که بتوانید خوب صحبت کنید. باید بتوانید احساسات، خواسته‌ها، نگرانی‌ها و نیازهای خودتان را واضح بیان کنید و در مقابل، حرفهای طرف مقابل را هم واقعاً بشنوید.
این مهارت زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که موضوع صحبت ساده و خوشایند نیست.
صحبت کردن درباره علایق، فیلم مورد علاقه یا برنامه آخر هفته معمولاً دشوار نیست. اما وقتی قرار است درباره پول، خانواده‌ها، فرزندآوری، مهاجرت، شغل، رابطه جنسی یا آینده زندگی مشترک صحبت کنید، کیفیت ارتباط شما بیشتر خودش را نشان می‌دهد.
بیان نیازها را یاد بگیرید
یکی از مشکلات رایج در رابطه این است که فرد انتظار دارد طرف مقابل بدون اینکه چیزی بگوید، نیازهایش را بفهمد.
مثلاً به جای اینکه بگویید: «اگر دوستم داشتی خودت می‌فهمیدی چی می‌خوام.»
بهتر است خواسته خودتان را روشن بیان کنید: «وقتی درباره تصمیم‌های مهم بدون مشورت با من تصمیم می‌گیری، احساس می‌کنم نظر من نادیده گرفته شده. دوست دارم قبل از تصمیم‌های مهم با هم صحبت کنیم.»
در جمله دوم، فرد به جای امتحان کردن طرف مقابل، نیازش را قابل فهم و قابل گفت‌وگو مطرح می‌کند.
گوش دادن هم بخشی از ارتباط مؤثر است
ارتباط فقط حرف زدن نیست. اگر هنگام صحبت کردن طرف مقابل فقط منتظر باشید نوبت شما برسد، لزوماً در حال گوش دادن نیستید.
گوش دادن مؤثر یعنی تلاش کنید بفهمید طرف مقابل چه می‌گوید و چه احساسی پشت حرف او وجود دارد. گاهی حتی لازم است قبل از پاسخ دادن بپرسید: «منظورت اینه که از این اتفاق ناراحت شدی؟»
همین کار ساده می‌تواند از بسیاری از سوءتفاهم‌ها جلوگیری کند.
درباره موضوعات سخت هم بتوانید حرف بزنید
یکی از آزمون‌های واقعی مهارت ارتباطی قبل از ازدواج، توانایی صحبت درباره موضوعاتی است که ممکن است اختلاف ایجاد کنند. پول، شغل، مهاجرت، فرزندآوری، رابطه با خانواده‌ها، محل زندگی، سبک زندگی و رابطه جنسی از جمله موضوعاتی هستند که بهتر است قبل از ازدواج درباره آن‌ها گفت‌وگوی جدی داشته باشید.
هدف این گفت‌وگوها این نیست که دو نفر در همه چیز شبیه هم باشند؛ هدف این است که تفاوت‌های مهم را قبل از تصمیم نهایی بشناسند.
مرزبندی سالم را هم در همین مهارت یاد بگیرید
ارتباط مؤثر فقط درباره حرف زدن با همسر آینده نیست. شما باید بتوانید مرزهای خودتان را هم بشناسید و آن‌ها را محترمانه بیان کنید.
این موضوع به‌خصوص در رابطه با خانواده‌ها اهمیت پیدا می‌کند. رفت‌وآمد، مسائل مالی، مهمانی‌ها، تصمیم‌های مربوط به خانه و دخالت در اختلاف‌های زوجین از جمله موضوعاتی هستند که بهتر است درباره حدود آن‌ها از قبل گفت‌وگو شود.
اگر می‌خواهید مهارت‌های ارتباطی و عاطفی خودتان را جدی‌تر تقویت کنید، می‌توانید از یک مسیر آموزشی منظم هم استفاده کنید. دوره سواد عاطفی می‌تواند برای کسی مناسب باشد که می‌خواهد شناخت و مهارت بیشتری در زمینه احساسات و رابطه به دست آورد.
۲. مهارت مدیریت تعارض و حل مسئله
هیچ رابطه‌ای بدون اختلاف نیست. حتی دو نفری که یکدیگر را دوست دارند و در بسیاری از زمینه‌ها با هم هماهنگ هستند، ممکن است درباره پول، خانواده، زمان، مسئولیت‌های خانه، تربیت فرزند یا سبک زندگی اختلاف داشته باشند.
بنابراین یکی از مهارت‌های ضروری قبل از ازدواج این نیست که یاد بگیریم چطور هیچ‌وقت دعوا نکنیم؛ بلکه باید یاد بگیریم هنگام اختلاف چطور به رابطه آسیب نزنیم و برای حل مسئله قدم برداریم.
هنگام عصبانیت چه می‌کنید؟
فرض کنید درباره یک موضوع مهم اختلاف پیدا کرده‌اید و هر دو نفر عصبانی هستید. ادامه دادن بحث در این شرایط ممکن است باعث شود حرف‌هایی بزنید که بعداً از گفتنشان پشیمان شوید.
گاهی بهتر است گفت‌وگو را موقتاً متوقف کنید و بگویید: «الان هر دو عصبانی هستیم. بهتره کمی فاصله بگیریم و بعد درباره این موضوع صحبت کنیم.»
این جمله به معنی فرار از مشکل نیست؛ به این معنی است که می‌خواهید در شرایط مناسب‌تری برگردید و درباره آن صحبت کنید.
اختلاف را با تخریب شخصیت اشتباه نگیرید
در یک اختلاف سالم، مسئله مورد بحث قرار می‌گیرد؛ نه شخصیت طرف مقابل.
تفاوت زیادی وجود دارد بین اینکه بگویید: «من با این تصمیم موافق نیستم و فکر می‌کنم باید دوباره درباره‌اش صحبت کنیم.»
و اینکه بگویید: «تو همیشه همین‌طوری هستی و اصلاً نمی‌شه روی تو حساب کرد.»
در حالت اول هنوز امکان حل مسئله وجود دارد. در حالت دوم، بحث از یک موضوع مشخص به حمله به شخصیت فرد تبدیل شده است.
به جای مقصر پیدا کردن، مسئله را مشخص کنید
فرض کنید اختلاف شما درباره کارهای خانه است. جمله «تو هیچ‌وقت کمک نمی‌کنی» معمولاً راه‌حل مشخصی ایجاد نمی‌کند.
بهتر است مسئله را دقیق‌تر کنید: کدام کارها انجام نمی‌شود؟ چه کسی قرار است آن‌ها را انجام دهد؟ چه زمانی انجام شوند؟ آیا تقسیم مسئولیت برای هر دو نفر قابل قبول است؟
این همان جایی است که مهارت حل مسئله وارد رابطه می‌شود.
تصمیم‌گیری مشترک را تمرین کنید
زندگی مشترک پر از تصمیم‌های دو نفره است؛ از محل زندگی و شغل گرفته تا مهاجرت، خریدهای مهم، فرزندآوری و نحوه مدیریت هزینه‌ها.
قرار نیست همیشه نظر دو نفر یکی باشد. مهارت مهم‌تر این است که بتوانید اختلاف نظر را مطرح کنید، دلایل یکدیگر را بشنوید و برای رسیدن به یک تصمیم مشترک مذاکره کنید.
اگر همیشه یک نفر تصمیم بگیرد و دیگری فقط برای جلوگیری از ناراحتی کوتاه بیاید، ممکن است مسئله برای مدتی پنهان بماند اما لزوماً حل نشده باشد.
مدیریت مالی را هم جدی بگیرید
پول یکی از موضوعاتی است که بهتر است قبل از ازدواج درباره آن گفت‌وگوی شفاف داشته باشید. درآمد، هزینه‌های ثابت، بدهی، پس‌انداز، خریدهای بزرگ، سبک خرج کردن و کمک مالی به خانواده‌ها از جمله موضوعاتی هستند که ممکن است بعداً باعث اختلاف شوند.
لازم نیست دو نفر دقیقاً یک سبک مالی داشته باشند. مهم این است که تفاوت‌هایشان را بشناسند و بتوانند درباره نحوه مدیریت زندگی مشترک به توافق برسند.
عذرخواهی و پذیرش اشتباه را یاد بگیرید
در یک رابطه نزدیک، اشتباه کردن اجتناب‌ناپذیر است. مسئله مهم این است که بعد از اشتباه چه رفتاری نشان می‌دهید.
عذرخواهی مؤثر فقط گفتن «ببخشید» نیست. بهتر است فرد بتواند رفتار خودش را ببیند، مسئولیت آن را بپذیرد و در صورت امکان برای جبران یا تغییر رفتار قدم بردارد.
۳. مهارت خودآگاهی و مسئولیت‌پذیری
سومین مهارت ضروری قبل از ازدواج، خودآگاهی است. خودآگاهی یعنی بدانید چه ارزش‌هایی دارید، چه چیزهایی برایتان مهم است، چه نیازهایی دارید، از چه رفتارهایی آسیب می‌بینید و معمولاً هنگام ناراحتی یا فشار چه واکنشی نشان می‌دهید.
اگر خودتان را نشناسید، ممکن است توقع داشته باشید همسر آینده‌تان مشکلاتی را حل کند که در اصل نیاز به شناخت و مدیریت خودتان دارند.
قبل از ازدواج از خودتان چه چیزهایی بپرسید؟
سؤال‌هایی مثل این می‌توانند به شناخت بهتر خودتان کمک کنند. (پاسخ صادقانه به این سؤال‌ها گاهی بیشتر از چندین گفت‌وگوی سطحی درباره علاقه و آینده، شما را با خودتان آشنا می‌کند.)
- چه چیزهایی برای من در زندگی غیرقابل مذاکره است؟
- از همسر آینده‌ام چه انتظاراتی دارم؟
- وقتی عصبانی می‌شوم معمولاً چه رفتاری دارم؟
- در رابطه بیشتر سکوت می‌کنم یا وارد بحث شدید می‌شوم؟
- از چه رفتارهایی به‌شدت ناراحت می‌شوم؟
- در چه شرایطی احساس ناامنی می‌کنم؟
- آیا می‌توانم اشتباه خودم را بپذیرم؟
- آیا مسئولیت رفتار و تصمیم‌های خودم را می‌پذیرم؟
مدیریت هیجان بخشی از خودآگاهی است
مدیریت هیجان به این معنی نیست که هیچ‌وقت عصبانی، ناراحت یا مضطرب نشوید. منظور این است که بتوانید احساس خودتان را تشخیص دهید و قبل از واکنش شدید، رفتار مناسب‌تری انتخاب کنید.
مثلاً اگر می‌دانید هنگام عصبانیت حرف‌هایی می‌زنید که بعداً پشیمان می‌شوید، می‌توانید قبل از شدت گرفتن بحث درخواست کنید مدتی فاصله بگیرید و بعد گفت‌وگو را ادامه دهید.
شناخت محرک‌های شخصی و توجه به واکنش‌های همیشگی خودتان، نقطه شروع خوبی برای تقویت این مهارت است.
مسئولیت‌پذیری عاطفی را تمرین کنید
مسئولیت‌پذیری یعنی بپذیرید که احساسات و رفتار شما فقط نتیجه رفتار طرف مقابل نیستند. ممکن است همسر آینده‌تان رفتاری داشته باشد که شما را ناراحت کند، اما نحوه واکنش شما همچنان بخشی از مسئولیت خودتان است.
این نگاه کمک می‌کند به جای جمله‌هایی مثل «تو باعث شدی من این‌طوری رفتار کنم»، بتوانید بگویید: «رفتار تو منو ناراحت کرد، اما قبول دارم واکنشی که من نشون دادم هم مناسب نبود.»
این تفاوت، در مدیریت بسیاری از اختلاف‌های زندگی مشترک مهم است.
پارتنر خوب بودن هم یک مهارت است
گاهی افراد تمام تمرکزشان را روی پیدا کردن «همسر مناسب» می‌گذارند، اما کمتر از خودشان می‌پرسند: «من برای یک رابطه سالم چقدر شریک مناسبی هستم؟»
این سؤال مهمی است، چون ازدواج فقط انتخاب یک فرد مناسب نیست؛ ساختن یک رابطه دوطرفه هم هست.
اگر می‌خواهید روی این بخش کار کنید، مینی‌دوره رایگان پارتنر ایده‌آل می‌تواند به عنوان یک قدم اولیه برای فکر کردن به نقش خودتان در رابطه مفید باشد.
چطور مهارت‌های ضروری قبل از ازدواج را تمرین کنیم؟
مطالعه درباره مهارت‌های ارتباطی مفید است، اما مهارت زمانی شکل می‌گیرد که آن را در موقعیت واقعی تمرین کنید.
برای شروع، چند موقعیت واقعی را انتخاب کنید و از خودتان بپرسید: چه احساسی دارم؟ چه نیازی دارم؟ مسئله دقیقاً چیست؟ و چطور می‌توانم درباره آن بدون سرزنش صحبت کنم؟
همچنین می‌توانید با فردی که قصد ازدواج با او را دارید، درباره موضوعاتی مثل پول، خانواده، محل زندگی، فرزندآوری، شغل و آینده یک گفت‌وگوی جدی داشته باشید و بعد بررسی کنید که هر دو نفر چقدر توانسته‌اید به حرف یکدیگر گوش دهید و درباره اختلاف‌ها صحبت کنید.
اگر در این گفت‌وگوها مرتب به بن‌بست می‌رسید یا الگوهای تکراری و آسیب‌زا می‌بینید، مشاوره پیش از ازدواج می‌تواند فرصت مناسبی برای بررسی دقیق‌تر این موضوعات باشد.
هدف مشاوره این نیست که به جای شما درباره ازدواج تصمیم بگیرد؛ بلکه کمک می‌کند تفاوت‌ها، نقاط قوت، نگرانی‌ها و مهارت‌هایی را که نیاز به تقویت دارند، بهتر ببینید.
یک تمرین ساده برای ارزیابی مهارت‌های خود
یک کاغذ بردارید و برای هر مورد از ۱ تا ۵ به خودتان امتیاز بدهید:
- بیان احساسات و خواسته‌ها
- گوش دادن به طرف مقابل
- صحبت درباره موضوعات حساس
- مدیریت عصبانیت
- حل اختلاف
- پذیرش اشتباه
- مرزبندی با خانواده‌ها
- تصمیم‌گیری مشترک
- گفت‌وگو درباره مسائل مالی
- شناخت نیازها و ارزش‌های شخصی
بعد به جای اینکه فقط مجموع امتیازها را حساب کنید، ببینید کدام دو یا سه مورد بیشتر از بقیه نیاز به تمرین دارند.
هدف این تمرین گرفتن یک نمره قطعی برای «آمادگی ازدواج» نیست. هدف این است که متوجه شوید قبل از ورود به زندگی مشترک، بهتر است روی چه بخش‌هایی بیشتر کار کنید.
قبل از ازدواج چه مهارت‌هایی باید یاد بگیریم؟
مهارت‌های ضروری قبل از ازدواج را می‌توان در سه دسته اصلی خلاصه کرد: ارتباط مؤثر، مدیریت تعارض و حل مسئله، و خودآگاهی و مسئولیت‌پذیری.
در مهارت ارتباط مؤثر، یاد می‌گیریم احساسات و نیازهایمان را روشن بیان کنیم، گوش بدهیم و درباره موضوعات حساس گفت‌وگو کنیم. در مدیریت تعارض و حل مسئله، یاد می‌گیریم اختلاف را بدون تخریب یکدیگر مدیریت کنیم و به جای مقصر پیدا کردن، برای مسئله راه‌حل پیدا کنیم. در خودآگاهی و مسئولیت‌پذیری هم یاد می‌گیریم خودمان، نیازها، نقاط ضعف و واکنش‌هایمان را بهتر بشناسیم و مسئولیت رفتار خودمان را بپذیریم.
در کنار این سه مهارت اصلی، موضوعاتی مثل مرزبندی، مدیریت مالی و تصمیم‌گیری مشترک هم باید در دوران آشنایی تمرین و بررسی شوند.
قرار نیست قبل از ازدواج انسان کاملی باشید. مهم این است که بدانید کجاها ضعف دارید، بتوانید درباره آن‌ها صادقانه صحبت کنید و برای بهتر شدنشان قدم بردارید. آمادگی برای ازدواج بیشتر از اینکه به بی‌نقص بودن وابسته باشد، به خودشناسی، مسئولیت‌پذیری و آمادگی برای یادگیری و اصلاح رفتار مربوط است.
